Mesleki eğitim, tehlikeli ve çok tehlikeli sınıfta yer alan işlerde çalışacak kişilerin yaptıkları işe ilişkin teknik bilgi ve beceriyi resmî bir belgeyle ortaya koymasıdır. Tehlikeli ve Çok Tehlikeli Sınıfta Yer Alan İşlerde Çalıştırılacakların Mesleki Eğitimlerine Dair Yönetmelik, bu işlerde görevlendirilecek çalışanların mesleki eğitim aldığını gösteren bir belgeye sahip olmasını şart koşar. Belgesi bulunmayan bir kişinin söz konusu işlerde çalıştırılması mevzuata aykırıdır ve sorumluluk işverene aittir.
Mesleki Eğitim Kimler İçin Zorunludur?
Zorunluluğun kapsamını işin niteliği ve tehlike sınıfı belirler. Az tehlikeli işlerde böyle bir şart aranmazken, tehlikeli ve çok tehlikeli sınıfta yer alan ve ilgili yönetmeliğin ekinde listelenen işlerde görev yapan herkesin mesleki eğitim belgesi bulunması gerekir. Faaliyet kodunuzun hangi sınıfa karşılık geldiğini tehlike sınıfları sayfamızda bulabilirsiniz.
Uygulamada belgenin en sık arandığı alanlar şunlardır:
- İnşaat, yıkım, hafriyat ve yüksekte yapılan çalışmalar
- Kaynak, kesme, taşlama ve metal işleme
- Elektrik tesisatı ile bakım ve onarım işleri
- İş makinesi, forklift, vinç ve kaldırma ekipmanı kullanımı
- Kimyasal madde üretimi, dolumu ve depolanması
- Maden, tünel ve yeraltı işleri
Mesleki Eğitim ile İSG Eğitimi Aynı Şey Değildir
İki eğitim ayrı yönetmeliklere dayanır ve biri diğerinin yerine geçmez. Çalışanların İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimlerinin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik kapsamındaki İSG eğitimi, çalışanı işyerindeki genel risklere, acil durumlara ve korunma yöntemlerine karşı bilgilendirir. Mesleki eğitim ise kişinin o işi yapabilecek teknik yeterlilikte olduğunu gösterir. Denetimlerde iki kayıt ayrı ayrı istenir; İSG eğitim planı ve kayıtları işyerinde görevli iş güvenliği uzmanı tarafından takip edilir.
Mesleki Eğitim Belgesi Olarak Kabul Edilen Belgeler
Mevzuat tek bir belge tipi dayatmaz. Aşağıdaki belgelerden birine sahip olan çalışan, o meslek dalında mesleki eğitim almış sayılır:
- İlgili meslek dalında alınmış meslek lisesi, meslek yüksekokulu veya üniversite diploması
- 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu kapsamında düzenlenmiş kalfalık, ustalık veya usta öğreticilik belgesi
- Millî Eğitim Bakanlığı ya da yetkilendirilmiş kurumlarca verilen kurs bitirme ve operatör belgeleri
- Mesleki Yeterlilik Kurumu tarafından yetkilendirilmiş kuruluşlardan alınan Mesleki Yeterlilik Belgesi
Belgenin, çalışanın fiilen yaptığı işi karşılaması beklenir. Kaynakçı belgesiyle vinç operatörlüğü yapılamaz; belgenin yapılan işle örtüşmediği durumlar denetimde eksiklik olarak değerlendirilebilir.
Belgelendirme Süreci Nasıl İlerler?
Mevcut durumun tespiti
Süreç, işyerindeki görev tanımlarının çıkarılmasıyla başlar. Hangi çalışanın hangi işi yaptığı, bu işin yönetmelik ekindeki listede yer alıp almadığı ve elindeki belgenin geçerli olup olmadığı tek tek eşleştirilir. Böylece eksik personel listesi net biçimde ortaya çıkar.
Eğitim, sınav ve dosyalama
Eksik kalan personel için ilgili meslek dalında eğitim ve sınav planlaması yapılır. Eğitimi tamamlayıp sınavda başarılı olanlara belge düzenlenir; belgeler özlük dosyasında saklanır ve işe giriş kayıtlarıyla birlikte denetime hazır tutulur. Belge asıllarının değil, kurum kayıtlarıyla doğrulanabilir suretlerinin dosyalanması iş yükünü azaltır.
İşverenin Sorumluluğu
Mesleki eğitim belgesinin varlığını kontrol etmek, saklamak ve güncel tutmak işverenin yükümlülüğüdür; belgesiz çalıştırma tespit edildiğinde idari para cezası uygulanır. Ayrıca bir iş kazası yaşandığında, çalışanın işe uygun eğitimi alıp almadığı kusur değerlendirmesinde ele alınan başlıklardan biridir. Personel devrinin yüksek olduğu işyerlerinde bu kontrolün işe alım adımına yerleştirilmesi en pratik çözümdür. OSGB hizmeti kapsamında çalışan listenizi tarayarak belge eksiklerini raporluyor, eğitim ve belgelendirme planını sizin adınıza yürütüyoruz.