İş hukuku danışmanlığı, işveren ile çalışan arasındaki ilişkinin işe alımdan fesih sonrasına kadar her aşamasını 4857 sayılı İş Kanunu ve ilgili mevzuata uygun biçimde yürütmeyi amaçlayan bir hizmettir. Hedef, uyuşmazlık doğduktan sonra savunma hazırlamak değil; uyuşmazlığı doğuran belge, kayıt ve uygulama eksiklerini önceden gidermektir. Zamanında tutulmayan bir tutanak veya eksik düzenlenmiş bir sözleşme, yıllar sonra açılan bir davada işverenin en zayıf noktası hâline gelir.
Hizmetin Kapsamı
İş Sözleşmeleri ve Özlük Dosyası
İşin niteliğine uygun sözleşme türünün seçilmesiyle başlanır: belirli veya belirsiz süreli, kısmi süreli, çağrı üzerine çalışma gibi biçimlerin her birinin kendine özgü sonuçları vardır. Deneme süresi, gizlilik ve rekabet yasağı kayıtları sözleşmeye doğru yazılmadığında geçersiz sayılabilir. Özlük dosyası ise kimlik belgeleri, sözleşme, ücret bordroları, izin kayıtları, İSG eğitim katılım belgeleri, sağlık raporları ve kişisel koruyucu donanım teslim tutanaklarını bir arada tutar.
Çalışma Düzeni ve Ücret Uygulamaları
Çalışma sürelerinin kaydı, fazla çalışma için alınan yazılı onay, denkleştirme uygulaması, yıllık izin kayıtları, bordro içeriği ve ödeme belgeleri bu başlıkta incelenir. İşçilik alacağı davalarının önemli bölümü, ödeme yapılmadığı için değil ödemenin belgelenmediği için kaybedilir; bu kayıtların düzeni doğrudan ispat gücünü belirler.
Disiplin Süreçleri ve Fesih
Disiplin sürecinde çalışanın savunmasının alınması, tutanakların usulüne uygun düzenlenmesi ve olayın tarihiyle birlikte kayda geçmesi esastır. Haklı nedenle fesihte kanunun öngördüğü hak düşürücü süre içinde hareket edilmesi, geçerli nedenle fesihte ise nedenin belgelenmesi gerekir. Fesih bildiriminin yazılı ve gerekçeli olması, ihbar ile kıdem tazminatının doğru hesaplanması ve ödemelerin belgelenmesi sürecin tamamlayıcı adımlarıdır.
İş Sağlığı ve Güvenliğiyle Kesişen Yükümlülükler
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun getirdiği yükümlülükler iş hukuku sorumluluğundan ayrı düşünülemez. İş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi görevlendirmesi, işyerinde yürütülen risk analizi, eğitim katılım kayıtları, koruyucu donanım teslim tutanakları ve sağlık raporları; iş kazası sonrası açılan tazminat davalarında kusur değerlendirmesinin esas dayanağıdır. Bu kayıtların eksikliği tazminat ve rücu taleplerinde doğrudan işveren aleyhine sonuç doğurur.
Kimler İçin Gereklidir?
İnsan kaynakları birimi bulunmayan küçük ve orta ölçekli işletmelerde sözleşme, bordro ve fesih işlemleri çoğu zaman muhasebe biriminin üzerinde kalır; mevzuat değişiklikleri takip edilemez. Personel hareketliliğinin yüksek olduğu üretim, lojistik, inşaat ve hizmet sektörlerinde ise aynı hata her işe alımda tekrarlandığı için tek bir eksik uygulama toplu davaya dönüşebilir. Alt işveren ilişkisi bulunan, mevsimlik ya da proje bazlı çalışan istihdam eden işyerlerinde de sorumluluğun sınırlarının önceden yazılı hâle getirilmesi gerekir.
Uyuşmazlık ve Denetim Yönetimi
- İşe iade ve işçilik alacağı taleplerinde dava şartı olan arabuluculuk sürecine hazırlık,
- Arabuluculuk ve dava dosyalarına esas belge setinin eksiksiz toplanması,
- İş müfettişi incelemelerinde ibraz edilecek kayıtların önceden hazır tutulması,
- Sosyal Güvenlik Kurumu bildirimleri ile iş kazası bildirim süreçlerinin kontrolü,
- Yöneticilere ve insan kaynakları ekibine uygulamaya dönük bilgilendirme.
Danışmanlık Nasıl Yürütülür?
Süreç mevcut durum incelemesiyle başlar: yürürlükteki sözleşmeler, özlük dosyaları, bordrolar, iç prosedürler ve İSG kayıtları taranır. Tespit edilen eksikler risk düzeyine göre sıralanır, şablon ve prosedürler güncellenir, uygulamayı yürütecek ekip bilgilendirilir. Ardından belirli aralıklarla kontrol yapılır ve karşılaşılan somut olaylarda yazılı görüş verilir. Böylece işe alım, disiplin ve fesih işlemleri kişiye göre değişen alışkanlıklarla değil, yazılı bir düzen içinde yürür.
Aynı işyerinde iş hukuku ve iş güvenliği kayıtlarının ayrı ayrı yürütülmesi çoğu zaman tekrara ve boşluğa yol açar; OSGB hizmeti ile birlikte planlandığında bu kayıtlar tek bir düzen içinde tutulabilir.